Drugi pokos wymaga większej precyzji niż pierwszy, bo odrost szybciej przechodzi w fazę źdźbłową i szybko traci strawność. O jakości paszy decydują przede wszystkim faza rozwojowa roślin, wilgotność na poziomie 30–40% suchej masy, koszenie na wysokości 6–8 cm oraz szybkie, szczelne zakiszenie.
Kiedy kosić drugi pokos?
Termin drugiego pokosu powinien wynikać z obserwacji łanu, a nie z liczby dni zapisanej w kalendarzu. W wielu gospodarstwach odrost jest gotowy po około 28–42 dniach od pierwszego koszenia, ale tempo wzrostu zależy od temperatury, opadów, nawożenia i składu runi.
W mieszankach z przewagą traw sygnałem do zbioru jest gęsta, liściasta masa. Rośliny powinny być jeszcze przed wyraźnym wyrastaniem w źdźbło i przed rozpoczęciem kłoszenia. Gdy źdźbła zaczynają szybko przyrastać, zwiększa się udział włókna, a spada strawność i zawartość białka. Dalszy przyrost masy nie zawsze rekompensuje pogorszenie wartości paszy.
W przypadku lucerny i koniczyny trzeba obserwować pąkowanie. Zwykle korzystnym momentem jest faza, w której pąki osiągają wielkość zbliżoną do ziarna pieprzu, ale rośliny nie weszły jeszcze w pełne kwitnienie. Mieszanki traw z bobowatymi wymagają oceny dominującego składnika oraz uwzględnienia pogody. Opóźnienie o kilka dni może wyraźnie obniżyć jakość, zwłaszcza gdy po skoszeniu zapowiadane są trudne warunki suszenia.
Parametry zbioru drugiego pokosu
Przed wjazdem na pole trzeba zaplanować nie tylko koszenie, lecz także podsuszanie, zbiór i zakiszanie. Skoszona masa nie powinna długo czekać na sprzęt. Przy produkcji sianokiszonki często wystarcza krótkie, najwyżej jednodniowe podsuszanie, o ile pogoda pozwala szybko osiągnąć właściwą zawartość suchej masy.
| Parametr | Zalecana wartość | Uwagi |
|---|---|---|
| Sucha masa przy zakiszaniu | 30–40% | Zbyt mokra masa może powodować wyciek soków, a zbyt sucha trudniej się zagęszcza. |
| Wysokość koszenia | 6–8 cm | Zakres ogranicza ryzyko zanieczyszczenia ziemią i chroni darń. |
| Zagęszczenie masy | około 200–220 kg/m³ | Gęsta masa ułatwia usunięcie powietrza i stabilizuje fermentację. |
Zbyt niskie cięcie zwiększa ryzyko zebrania ziemi, która wnosi do paszy niepożądaną mikroflorę i może pogorszyć przebieg fermentacji. Osłabia też darń oraz ogranicza zdolność roślin do szybkiego odrostu na kolejny pokos.
Jak prawidłowo zakisić drugi pokos?
Celem zakiszania jest szybkie ograniczenie dostępu tlenu i stworzenie warunków do prawidłowej fermentacji. Ma to szczególne znaczenie przy paszy dla bydła, zwłaszcza gdy oczekuje się stabilnej wartości pokarmowej dla krów o wysokiej wydajności. Drugi pokos bywa częściej przeznaczany dla krów o niższej wydajności, krów zasuszonych lub młodzieży, ale jego jakość nadal powinna odpowiadać planowanej dawce.
Przy mieszankach zawierających lucernę lub koniczynę fermentacja może być trudniejsza. Bobowate mają wysoką pojemność buforową i często mniej cukrów łatwo dostępnych dla bakterii fermentacji mlekowej. W takich warunkach zasadne bywa zastosowanie inokulantów bakteryjnych albo bakteryjno-enzymatycznych. Preparat nie zastąpi jednak prawidłowej wilgotności, rozdrobnienia i zagęszczenia masy.
Proces zbioru i zabezpieczenia powinien przebiegać w następującej kolejności:
- Skoszenie łanu na wysokości 6–8 cm, gdy rośliny są jeszcze w odpowiedniej fazie rozwojowej.
- Krótkie podsuszenie masy do 30–40% suchej masy, bez wielogodzinnego przetrzymywania jej na polu.
- Szybki zbiór i dokładne zagęszczenie masy, szczególnie w miejscach przy ścianach oraz na krawędziach pryzmy.
- Układanie cienkich warstw, najlepiej o grubości około 15–20 cm, i bieżące ugniatanie od początku napełniania.
- Natychmiastowe szczelne przykrycie pryzmy lub silosu, a w przypadku bel zastosowanie właściwej liczby warstw folii i kontrola jej uszkodzeń.
Szczelność jest warunkiem utrzymania środowiska beztlenowego. Nieszczelności wpuszczają tlen, który może uruchomić ogrzewanie, rozwój pleśni i procesy gnilne. Uszkodzenia folii trzeba naprawiać od razu, zwłaszcza gdy bele są przechowywane przez kilka tygodni przed rozpoczęciem skarmiania.
Jakich błędów nie popełniać?
Najczęstsze straty jakości przy drugim pokosie wynikają z połączenia zbyt późnego zbioru i niedopracowanej logistyki. Przed rozpoczęciem prac zwróć uwagę na następujące problemy:
- Koszenie według kalendarza – stała liczba dni od pierwszego pokosu nie zastępuje oceny fazy rozwojowej roślin.
- Zbyt niskie cięcie – zwiększa ilość ziemi w paszy, osłabia darń i może pogorszyć fermentację.
- Przetrzymywanie masy na polu – długie leżenie, zwłaszcza przez noc z rosą, utrudnia uzyskanie przewidywalnej wilgotności.
- Brak przygotowanego sprzętu do ugniatania – masa czekająca na odbiór ogrzewa się, a później trudniej ją dokładnie zagęścić.
- Nieszczelne przykrycie lub pominięcie inokulantu przy trudnej mieszance – zwiększa ryzyko niepożądanej fermentacji i szybkiego psucia po otwarciu.
Jeżeli drugi pokos ma być suszony na siano dla królików lub innych małych roślinożerców, obowiązują inne kryteria niż przy sianokiszonce dla bydła. Wtedy najważniejsze są pełne dosuszenie, czystość i brak pleśni. Nie należy przenosić parametrów wilgotności przeznaczonych do zakiszania na siano składowane luzem.
Dobry drugi pokos powstaje dzięki połączeniu właściwej fazy roślin, szybkiego zbioru i kontroli warunków beztlenowych. Najpierw obserwuj łan, później sprawdź suchą masę, a przed koszeniem przygotuj cały łańcuch prac – od podsuszania po szczelne zabezpieczenie gotowej paszy.
